Archive for Εκδηλώσεις

Χαμένοι στη μετάφραση και όχι μόνο…

Έχω διαβάσει δύο από τα βιβλία του Χάρι Μούλις που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Το Ζίγκφριντ, ο γιος του κτήνους και την Ανακάλυψη του ουρανού. Το πρώτο το θεωρώ ένα μικρό αριστούργημα, το δεύτερο, ένα ογκώδες και φιλόδοξο μυθιστόρημα, με μάγεψε στην αρχή αλλά ομολογώ πως από ένα σημείο και μετά έχασα κάπως το ενδιαφέρον μου. Παρ’ όλα αυτά θεωρώ τον Μούλις σημαντικό συγγραφέα κι έτσι αποφάσισα χτες να πάω να ακούσω την ομιλία του στο Μέγαρο. Και οποία απογοήτευση…

Στην αρχή με απογοήτευσε λίγο η σχετικά μέτρια προσέλευση του κοινού και η απουσία ελλήνων συγγραφέων. Το γιατί οι συγγραφείς μας εκδηλώνουν τόσο σπάνια ενδιαφέρον να ακούσουν ένα σημαντικό ξένο συνάδελφό τους είναι ένα ερώτημα που δεν έχω καταφέρει ακόμη να απαντήσω. Ωστόσο η συνέχεια της εκδήλωσης υπήρξε τόσο απογοητευτική ώστε στο τέλος να αναρωτιέμαι γιατί ξεκίνησα εγώ από το σπίτι μου και έφτασα ως το Μέγαρο.

Και πρώτα απ’ όλα βρεθήκαμε όλοι πρωταγωνιστές για μια ακόμη φορά στο γνωστό έργο Χαμένοι στη μετάφραση… Σχεδόν καμία από τις ερωτήσεις του Χ. Χωμενίδη, που παρουσίασε και έθεσε ερωτήματα στο συγγραφέα, ή του κοινού δεν πρέπει να μεταφράστηκε σωστά στον Μούλις, αλλιώς δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί ο τελευταίος δεν απάντησε σχεδόν καμία, σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα ακούσαμε εντελώς τα άλλα αντί άλλων… όπως όταν ο Χωμενίδης ρωτά τον Μούλις τη γνώμη του για το τέλος των μεγάλων πολιτικών αφηγήσεων στην εποχή μας και ο συγγραφέας τού απαντά ότι ο κόσμος διαβάζει τον Χάρι Πόττερ, άρα δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν διαβάζουν σήμερα… Να μη συζητήσουμε για τα ελληνικά που έφταναν στ’ αυτιά μας όταν η μεταφράστρια μετάφραζε τα λόγια του Ολλανδού… Σκέτη καταστροφή…

Και ο Μούλις πάντως κέφια δεν είχε χτες στο Μέγαρο… Είναι και ογδόντα χρονών βέβαια, τα ταξίδια θα πρέπει πια να είναι κουραστικά γι’ αυτόν, οι δημοσιογράφοι θα τον εξάντλησαν το μεσημέρι στη συνέντευξη Τύπου και ίσως σε ξεχωριστές συνεντεύξεις για τις εφημερίδες τους. Μου είπαν όμως ότι το μεσημέρι είπε πιο ενδιαφέροντα πράγματα, ότι μίλησε πιο πολιτικά. Στις σημερινές εφημερίδες ωστόσο διαβάζω μόνο ότι υπήρξε ο γιος μιας Εβραίας και ενός συνεργάτη των Γερμανών, την αρνητική του κριτική για τον Γκύντερ Γκρας και τη γνώμη του, με αφορμή τον Πίντερ, ότι κανείς δεν δίνει σημασία στις δηλώσεις των συγγραφέων, αλλά ό,τι σημαντικό έχουν να πουν το λένε στα βιβλία τους. Πάντως στο Μέγαρο και με τη συμβολή της άθλιας μετάφρασης μας είπε διάφορα μπερδεμένα πράγματα, πρώτα ότι μέχρι τα τριάντα του διάβαζε πολύ αλλά μετά δεν παρακολουθεί τόσο τη λογοτεχνία, ότι όπως υπάρχουν πολιτικοί και πολιτικολόγοι (εδώ το κράξιμο σίγουρα στη μετάφραση), έτσι υπάρχουν και συγγραφείς και θεωρητικοί, αυτοί που γράφουν καλά και αυτοί που μιλούν για τη λογοτεχνία, και μετά πως όταν διαβάζει ένα κακό βιβλίο εκνευρίζεται αλλά και πώς όταν διαβάζει ένα καλό βιβλίο πάλι εκνευρίζεται. Μια ατάκα του μου άρεσε αν και πάλι δεν απαντούσε ακριβώς στην ερώτηση που του είχε απευθύνει ο Χωμενίδης, ο οποίος τον ρώτησε αν τις μέρες αυτές που είναι στην Αθήνα είχε κάποιο ερέθισμα που θα τον ενέπνεε να το μεταφέρει στη λογοτεχνία. Και ο Μούλις του απάντησε πως δεν είναι δημοσιογράφος, πως δεν μεταφέρει άμεσα τις εμπειρίες του στο χαρτί, αλλά πως δουλεύουν μέσα του κι ίσως μετά από χρόνια να γράψει για κάτι που είδε στην Αθήνα. Και πάλι λίγο άλλα αντί άλλων ήταν, γιατί άλλο εννοούσε ο ένας και σε άλλο απαντούσε ο άλλος, αλλά μου άρεσε αυτή η διάκριση όσον αφορά το χρόνο επώασης ενός ερεθίσματος στη δημοσιογραφία και στη λογοτεχνία.

Γενικά, ομολογώ πως με απογοήτευσε πολύ και ο συγγραφέας και η εκδήλωση. Και κατά την ταπεινή μου γνώμη τουλάχιστον, δεν είναι χιούμορ ή αυτοσαρκασμός να λες «καλύτερα να υπάρχουν πολλοί κακοί συγγραφείς για να φαινόμαστε και να λάμπουμε εμείς οι καλοί»! Μέχρι και μία από τις ταξιθέτριες που έτυχε να κάθεται δίπλα μου με κοίταξε άναυδη ακούγοντας αυτή τη φράση… Όπως και να ’χει πάντως, μένουν τα βιβλία, και αν δεν έχετε διαβάσει Χάρι Μούλις, διαβάστε τον Ζίγκφριντ του, και σίγουρα δεν θα μετανιώσετε… Από την άλλη ελπίζω ακόμη να εμφανιστεί κάποια ενδιαφέρουσα συνέντευξη τις επόμενες μέρες στις εφημερίδες…

 

Σχολιάστε